18 Şubat 2018 Pazar

Masumiyet ve Deneyim

18. yüzyılda İngiliz Romantizminin önemli figürlerinden biri olarak kabul edilen William Blake, hem şairliği, hem gravür ustalığı hem de felsefi düşüncelerini birleştirerek ortaya iki kitap çıkardı: Songs of Innocence(Masumiyet Şarkıları) ve Songs of Experience (Deneyim Şarkıları). Farklı tarihlerde yazılan ve daha sonra birleştirilerek tek bir kitaba dönüştürülen bu iki şiir kitabında Blake, masumiyet ve deneyim gibi iki zıt durumu anlatabilmek için çoğunlukla ‘çocuk’ figürünü kullanır. Blake’e göre insan doğadan uzaklaştıkça masumiyetini yitirerek tecrübe kazanır. Baca Temizleyicisi* de bunlardan biridir. Şiir, annesi öldükten sonra çalışması için babası tarafından baca temizleyicisi olarak satılan bir çocuğun ağzından yazılmıştır. İlk şiirde masum bir çocuk figürü olan Tom Dacre, diğerinde ise hayatın gerçekleriyle masumiyetini geride bırakan kederli bir çocuk haline dönüşür. İlk şiirde saçları tıraşlandığı için ağlayan Tom, ikinci şiirde karlarla kaplı caddelerde siyah bir leke olarak dolaşır, ona iyi davranacak babanın hayalini kurar. Blake, çocuğun ağzından anlattığı hikayede aslında yaşadığı dönemin insanını ve toplumunu sanatın diliyle eleştirir. 
...

Batı’da 18. yüzyılın ikinci yarısında hız kazanan Sanayi Devrimi toplumsal yapıyı baştan ayağa değiştirdi. Endüstriyel kentlerin gelişmesi ve fabrikaların artması işçileri bekleyen adaletsiz çalışma şartlarını beraberinde getirdi. İşçiler, ağır çalışma koşullarında uzun saatler boyunca sadece karın tokluğuna çalışmak zorundaydı. Sanayileşmenin ağırlığı altında gerçek anlamda ilk ezilenler ise çocuklar oldu. Sanayi dönemi İngiltere’sinde fabrikalarda çalışan işçilerin 3’de 2’si kadın ve çocuklardan oluşuyordu. Yokluk çeken aileler gelir sağlamak için çocuklarını çalıştırmaya, hatta satmaya başladılar. Özellikle küçük yaştaki çocukların baca temizleyicisi olarak çalışmaları oldukça yaygındı.

1666 yılında gerçekleşen Büyük Londra Yangını sonrası kent yeniden inşa edilmişti. Bu düzenlemeler sonucu evlerin şömine bacaları daraltıldı. Küçük bacaların içine artık yetişkinler giremedikleri için baca temizleme işini çocuklara yaptırmaya başladılar. Bu işi yapmak için 4-7 yaşları arasındaki özellikle cılız erkek çocuklar baca ustaları tarafından ya yoksul ailelerden satın alınıyor ya da kimsesiz çocuklar toplanıyordu. Bu kişiler onlara yiyecek veriyor, işi öğretiyor ama yaptıkları işin karşılığında para vermiyordu. Yedi yaşını bitirdikten sonra artık bacaların içine giremedikleri için bedenleri zedelenmiş, ciğerleri kurumla dolmuş ve ciddi görme problemleriyle baş etmek zorunda kaldıkları için iş göremez olur ve ölüme terk edilirlerdi. Bir şekilde yaşamayı başarabilmiş çocuklar ise skrotum kanserinden hayatlarını kaybettiler. 
...

Kanser ve çevresel faktörler konusunda yapılan ilk çalışma William Blake ile aynı çağda yaşamış olan Doktor Percivall Pott tarafından yapılmıştır. Doktor Pott’un 1775 yılında yayınladığı çalışmasına göre baca temizleyicisi çocuk işçiler ile sktoral (testis derisi) kanseri arasında bir ilişki vardı. Pott’un bu çalışması sonucu kanser için alınan ilk önlem, çocuklara el ve ayak bileklerinden bağlanan giysiler giydirmek ve her akşam yıkanma zorunluluğu getirmek olmuştu.
1788’de devlet tarafından konu hakkında çıkarılan ilk yasa olan Baca Temizleme Kanunu bu çocukların çalışmasını engellememişti. 1833 yılında 10 yaşın altındaki çocukların çalışması yasaklandı. Tüm çabaların sonuç vermesi için 1864 yılını beklemek gerekti. Baca Süpürücüleri Yönetmeliği sonucunda artık bu iş için çocuklar değil yeni geliştirilen malzemeler kullanılmaya başlandı. 1875 yılında bir bacada sıkışarak ölen son çocuk George Brewster oldu. Ustası William Wyer adam öldürmekten dolayı suçlu bulundu.
...

*BACA TEMİZLEYİCİSİ
Annem öldüğünde çok küçüktüm,
Babam sattığında henüz dilim
Bile dönmüyordu ‘temizle’ sözüne
İste yatıp baca temizliyorum işte.
Bir Tom Dacre var, kıvırcık saçlarını
Kuzu gibi kırktıklarında ağladı.
Dedim ki ona ‘’Takma hiç kafana
Artık saçların kirlenmez kurumla’’.
Kesti ağlamayı böyle deyince,
Neler neler gördü düşünde o gece!
Çocuklar; Dick, Joe ve binlercesi,
Kara kara tabutlar içindeydi.
Bir melek gelip tabutları açtı
Işıl ışıl parlayan bir anahtarla;
Bütün çocuklar hoplaya zıplaya,
Güneşe koştu, ırmağa koştu.
Bulutlar ağdılar çıplak ve pak,
Dans ettiler rüzgarda ve o melek
Tom’a dedi ki ‘’iyi bir çocuk ol
Tanrı baban olsun, sen de mutlu ol.’’
Tom uyandı, sabah karanlıkta kalktık,
İşe çıktık çantamızı fırçamızı alıp,
Mutluydu Tom, üşümüyordu soğukta,
Herkes işini yapsın, gerek yok korkmaya

BACA TEMİZLEYİCİSİ
Küçük siyah bir şey karlar arasından,
Bağırıyordu: ‘’temizlikçi!’’ kederli bir sesle
‘’Söyle bana, nerede senin annen baban?’’
‘’Dua etmeye gittiler kiliseye
Çimenlerde beni mutlu gördüler,
Gülüp oynuyordum karlar üstünde
Ölüm elbisesini giydirdiler,
Bu kederli şarkıyı öğrettiler bir de.
Şarkı söyleyip mutlu göründüğüm için,
Sandılar ki bir kötülük yok yaptıklarında,
Şükretmeye gittiler, Tanrıya, papaza, krala,
Acılarımız üstüne cenneti kuranlara.’’
William Blake
(Masumiyet ve Deneyim Şarkıları, çev. T. Alkan, İstanbul 2004)

5 Şubat 2018 Pazartesi

Huzur Nerede Aranır Vincent

Vincent'in Paris'te geçirdiği son kış ayında resimlediği otoportresi, Eylül-Kasım 1887.  

‘Yılın sonuna doğru farklı bir adam olup çıkacağım. Bir yuvam olacak ve sağlığım konusunda huzura ereceğim. Böylece burada vaktinden ince soluksuz kalıp göçmemeyi umabileceğim.’

4 Mayıs 1888


ARLES
Paris’e yerleştiğinden beri yılın yarısını yağmurlu geçiren bu şehrin ışığının kendisine uygun bulmadığını sık sık dile getiren Vincent Van Gogh, 20 Şubat 1888 tarihinde burada geçirdiği iki yılın sonunda yanına izlenimcilerin uçuculuğunu alarak Arles’a giden bir trene biner. Artık hayatı ve sanatı için umut dolu yeni bir sayfa açılmıştır. Arles’a gelir gelmez bir lokantanın üst katında bulunan Hôtel Carrel'den, günde beş frank ödediği bir oda kiralar. Henüz kendisine model olacak birini bulamadığı için Arles'ın çevresindeki ağaçları, çiçekleri, dağları resmeder. Paris’te hasret kaldığı doğaya özlemini giderir, yetersiz beslenme ve alkol yüzünden gitgide bozulan sağlığının doğa yürüyüşleriyle iyiye döneceğini umut eder.
Arles’da geçirdiği ilk günlerini kardeşi Theo’ya şöyle yazar:
‘Yolculuk boyunca seni de en azından görmekte olduğum yeni diyar kadar düşündüm. Ama ileride belki de sen de buraya sıkça gelirsin diyorum içimden. Bana öyle geliyor ki insanın huzuruna ve iç rahatlığına tekrar kavuşacağı bir sığınağı olmadıkça, Paris’te çalışabilmek neredeyse imkânsız. Bu olmadan insanın düpedüz uyuşuk hale gelmesi kaçınılmaz.’
Vincent van Gogh, Bridge at Arles, 1888
Vincent, Arles’da geçirdiği on beş ay içinde yaklaşık yüz eskiz, iki yüz yağlı boya resim ve iki yüzden fazla mektup yazmıştı. 
Vincent Paris’te yaşadığı dönemde birçok sanatçının atölyesinde birlikte çalışma imkanı bulmuş ve çoğu ressamla yakın ilişkiler kurmuştu. Bu sayede renk ve fırça kullanımını geliştirmiştir. Sanatını kökten değiştiren Japon sanatıyla da Paris’te tanışmış, yüzlerce Japon baskısını toplamıştı. Ama Arles’a gelişi onun Japon sanatına duyduğu ilgili bile azaltınca kız kardeşine ‘Kendi kendime Japonya’da olduğumu söylüyorum, geriye gözlerimi açıp çevremdeki her şeyi sindirmek kalıyor.’ diye yazmıştı. Paris’te bulamadığı ışığı, Güney’in ışığını Arles’da bulmuştu.
 SARI EV
Arles’da ikinci evi yine bir kahvenin üst katında Café de la Gare’de kiraladığı oda olmuştu. Ama tek göz oda onun hayallerini gerçekleştirmesi için yeterli değildi. Amacı onunla aynı hedefi olan sanatçıları bir araya toplayıp, birlikte çalışarak üretecekleri bir sanatçı kolonisi oluşturmaktı. Bu amacı uğruna ilk adımı mayıs ayında Lamartine meydanındaki dört odalı, yeşil panjurlu o ünlü Sarı Evi'ni kiralayarak attı. Daha ilk günden hiçbir zaman elde edemediği huzuru bu evde bulduğuna inanıyordu. Theo’ya yazdığı mektubunda bu evdeki yatak odasında bulduğu sükunu, iç huzuru ve dinginliği anlatır:
‘Sevgili Théo,
Odayı gözlerinde canlandırabilmen için bir krokisini yolluyorum. Beni sorarsan, iyiyim. Gözlerimin yorgunluğu sürse de, yeni düşüncemi kafamda planlamaya ve sana anlatmama mani olamadı. 30 numara tuvale yapılmış bir tablo daha. Bu kez söz konusu sadece yatak odam, rengin her şey kabul edildiği, ve sadeliği kadar nesnelerin de tarzları bakımından yüceldiği bu resim insanda dinlenme ve daha da ötesi uyuma isteği doğuruyor. Tek sözcükle, resme baktığında beynin ve imgelemin dinlenecek. Duvarlar soluk mor. Zemin kiremit rengi. Yatağın ve iskemlelerin ahşabı taze tereyağı renginde. Yastıklar ve çarşaf yeşilimsi limon rengi. Battaniye cırtlak kırmızı. Tuvalet masası portakal rengi, leğen ise mavi. Kapılar leylak rengi. Hepsi bu, kepenkleri kapalı bu odada başka bir şey yok. Kaba hatlarıyla mobilyalar da önüne geçilemez bir sükunu simgeliyor. Tablolardan iskemlelere kadar her birinin kendine özgü bir karakteri var. Örneğin yatağın sağlam yapısı dayanıklılığı ve huzuru yansıtmakta. Duvarda asılı portreler, ayna, havlu ve birkaç elbise. Çerçeveye gelince, resimde hiç beyaz olmadığına göre, beyaz olmalı. Yakalaması zor olan huzura meydan okumak uğruna bunları yapmalıydım. Konu üstüne daha da çalışacağım, ama konseptin ne denli basit olduğunu görüyorsun. Gölgeleri de yok ettim, resim adeta bir Japon estampına dönüştü. Sana uzun uzun yazamıyorum, uyumam gerek zira sabahın köründe kalkıp resme devam edeceğim. Ancak böyle bitirebilirim kısa zamanda resmi. Ağrıların ne alemde, bana yazmayı ihmal etme. Bana kısa zamanda yanıt vermeyi unutma. Sana bir gün diğer odaların da krokisini yollayabilirim.’*
Vincent’in burada bahsettiği ‘salt dinginliği’ temsil yatak odasının tablosu, Theo‘ya yazılmış mektupların on üç tanesinde daha karşımıza çıkar.
Vincent van Gogh, The Yellow House, 1888 .
Birinci katta, köşedeki iki panjuru da açık olan pencere Paul Gauguin kaldığı oda. Diğer pencerenin altı ise Van Gogh'un yatak odasıdır.

YATAK ODASI
Arles’daki Yatak Odası Van Gogh’un ürettiği üç ayrı resmin ortak adıdır. Resmin ilk versiyonuna bakacak olursak 17 Ekim 1888 tarihli "yatak odamın resmini bu akşamüstü bitirdim" dediği mektubu sayesinde resmin tamamlandığı kesin tarihi de biliyoruz. Yeşil panjurları kapalı olan duvarları soluk mor, zemini kiremit rengi ahşap zeminli bir odaya bakıyoruz. Duvardaki resimler de yine kendi yaptıklarından. Sağdaki portrelerden biri Paul-Eugene Milliet, diğeri Eugene Boch‘a ait. Yatağın arkasında ise yine aynı dönem yaptığı Kayalıklar ve Meşe Ağacı isimli resmi asılı. Kompozisyonu oluşturan birçok öğe, resmin üst sınırı tarafından kesilmiş durumda : duvarlar, kapılar, pencere ve tablolar. Bir çok öge de çift resmedilmiş: iki yastık, iki iskemle, iki portre, hatta iki kapı görüyoruz. Bu kapılardan solda olanı, Gauguin için düşündüğü odanın kapısı.
1888 yılının sonlarına doğru Vincent’in ısrarları sonucu ziyaret etmeyi kabul eden Gauguin ile iki ay bu evde ve Arles çevresinde birlikte resim yaptılar. Ama Gauguin küstah bir adamdı ve baskın karakteri Van Gogh'u hayal kırıklığına uğratmıştı. Şiddeti giderek artan tartışmaları Vincent’i bunalıma sürükledi ve bu tartışmalar onun kendi kulağını kesmesiyle son buldu. Gauguin Sarı Evi’i terk etti, Van Gogh ise kısa süre sonra kendi rızasıyla Saint Remy’de Saint Paul de Mausole akıl hastanesine yattı. Hastanede açık havaya çıkıp resim yapamadığı zamanlarda ya bitmemiş resimlerini tamamlıyor ya da eski resimlerinin kopyalarını yapmaya başlamıştı. Kopyaladığı resimlerden biride belki o günlerde özlemini duyduğu huzur dolu Sarı Evi’nin yatak odasıydı.
İkinci versiyonu o hastanedeyken tablonun bir su baskını nedeniyle hasar gördüğünü öğrenince yapmıştı. Bu versiyonda zemin ve duvarlar ilkinden farklı boyadı. Farklı olan başka bir detayda sehpanın üzerindeki eşyalardı. Üçüncü versiyon ise diğerlerinden daha küçük olarak ailesine göndermek için yaptı. Burada ressam arkadaşlarının portresinin yerine kendi otoportre ve kız kardeşinin portresini yerleştirmişti.
Vincent van Gogh, Bedroom in Arles, 1888

Vincent resmin üçüncü versiyonunu tamamladıktan on ay sonra intihar etti. Theo’ya yazdığı son mektubunda hayatı boyunca aradığı ama asla bulamadığı huzurdan bahsetmemişti. Ama çalışmaları uğruna nasıl bir hayat geçirdiğini özetlemişti:
‘Böyle işte, ben, kendi çalışmalarım için yaşamımı tehlikeye atıyorum, bu çalışmalarım uğruna yarı-deli bir insan oldum -olsun, kabul-.’

Kaynaklar
Dostlukla, Seçme Mektuplar Vincent Van Gogh, Yapı Kredi Yayınları
Theo’ya Mektuplar, Yapı Kredi Yayınları

(Bu yazı Ocak 2018 tarihinde Skyroad dergisinde yayınlanmıştır.)




8 Ocak 2017 Pazar

Seni Unutmamak İçin Çiziyorum





Jean-Baptiste Regnault , The Origin of Painting, 1785


Adelbert Von Chamisso’nun 1822 tarihli ‘Peter Schlemihl’in Garip Öyküsü’ isimli kitabı, zenginlik uğruna gölgesini şeytana satan adamın başından geçenleri anlatır.Kitabın önsözü şöyledir:

Işıktan yoksun kalan, aydınlatılmamış tarafta yer alan bölümü ‘gölge’ olarak adlandırırız. Gölgenin biçimi onu aydınlatan cisme ve ikinci olarak da onu aydınlatan nesneye uzaklığı oranında bağımlıdır. Onu üreten üç boyutlu bir cismin yüzeyinin arkasında yer alan gölge, bu katı cismin yüzeyinin gölgeyi temsil eden bir parçasıdır.

Gölge ne işe yarar?


Unutmanın önüne geçmek için getirilen birinci çözüm, yazmaktı; ikinci çözüm ise resmini yapmak. Romalı tarihçi Yaşlı Plinius, resim sanatının doğuşu hakkında çok az şey bildiğimizi söyler. Resmin kökenlerine dair yazdığı hikâyesinde birbirini çok seven ama ayrılmak zorunda kalan bir çiftten bahseder. Kaybetme korkusu yaşayan kadın, sevgilisinin gölgesinin dış hatlarını duvara çizer. Böylelikle o gittiğinde,duvarda onu hatırlayabileceği bir izi olacaktır. Bu konu yüzyıllar boyunca Avrupa resminde sıkça betimlenmiştir. Ama Jean-Baptiste Regnault’un tasvirini daha etkileyici buluyorum. Sevdiğinin gölgesini hızlıca duvara işleyen bir kadın. Güneş batmak üzere, gökyüzü sakin. Bu çiftin beraber geçirebileceği son gün olmalı çünkü güneş batıyor. Bu çoban yemyeşil vadide hayvanları otlatmaya gittiğinde, onu bekleyen ve özleyen kadın, sevgilisinin duvardaki kara lekesine baktığında onu anımsayacaktır.

Aşkın resmin mucidi olduğunu söyleyebilir miyiz?



Rönesans ressamlarının gözdesi, Floransa'nın güzellik kraliçesiyle tanışın. Aslında kendisini çok iyi tanıyoruz. Çünkü ressam Sandro Botticelli'nin çoğu kadın tasvirinde Simonetta Vespucci karşımıza çıkar. Venüs, bin yıl süren karanlık çağ sonrası Floransa topraklarında yeniden doğduğunda yüzü Simonetta’nın yüzü olur. İlkbahar isimli resminde kışın ardından çiçekleriyle geri gelen kadındır o. Botticelli’nin büyük bir aşkla bağlı olduğu bu kadın, yirmi üç yaşında tüberküloz yüzünden öldüğünde, onu otuz yıl boyunca resimlerindeki kadınların yüzü olarak resmetmeye devam eder. Botticelli, Simonetta'nın yanına gömülmeyi vasiyet eder. Rivayete göre bugün Chiesa Ognissanti kilisesinde Simonetta’nın ayakucunda yatmaktadır.

Peki, sanat bizim için neden önemlidir?
Sanat sevdiklerimiz gittiğinde onlara tutunmamızı sağlar belki.

Seni unutmamak için çiziyorum Simonetta…

Bu yazı Aralık 2016'da Bavul Dergi'de yayınlanmıştır.

27 Kasım 2016 Pazar

Sanat ve Hastalık Teşhisi


Resimlere bakarak insanların hastalıklarını teşhis edebilir miyiz?


Jan Van Eyck, Meryem ve Çocuk İsa, 1436

Eyck'ın bu resmi sayesinde doktorlar rahip Joris van der Paele'nin geçirdiği hastalığa teşhis koyabilmişlerdir.


Solda Lucas Cranach, V. Charles, 1533 Sağda James Ensor, Skeletons Fighting Over a Pickled Herring, 1891
Resimdeki iki figürde de öne doğru çıkıntılı bir çene anlamına gelen Prognatizm görülüyor. Bu durum genellikle altta yatan başka bir hastalığın habercisi olarak kabul ediliyor.


Frans Hals Maritge Voogt Claesdr Portresi 1639 Heberden ve Bouchard nodülleri?


Diego Velázquez Old Woman Frying Eggs 1618

Yaşlı kadın, genellikle elin üst tarafında bilek eklemi civarından görülen Ganglion kistine
sahip gibi duruyor.


Jean Fouquet Portrait of the Ferrara Court Jester Gonella 1442 Ektropiyon: Göz kapaklarının dışa dönmesi.
Pedro Gonzales 1537'de normalin üzerinde vücut kılına sebep olan Hipertrikoz hastalığı ile doğdu. Gonzales'in çocuklarının ikisi de hipertrikoz hastası olarak doğmuştur.

Jean-Martin Charcot A Clinical Lesson at the Salpêtrière 1887 Duvarda tıp tarihinin en iyi bilinen resimlerinden biri yer alıyor Charles Bell, Tetanoslu Hasta, 1809.




Lopez Vicemte Portaña Albay Juan de Zengotita Bengo 1842 Sağ gözde pitozis?




Caravaggio Hasta Baküs 1593 Baküs'ün hastalığı neydi? Hepatit mi? Sarılık mı?
Konu hakkında bir makale: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1963406/pdf/0429.pdf

Jusepe de Ribera'dan Solda Aziz Onophrius, 1642 Sağda Aziz Jerome, 1637

Bu iki aziz Pectus Excavatum denilen göğüs kafesi çöküklüğüne sahip.


Vladimir Borovikovsky Murtaza Kuli Han 1796 Klinodaktili: Parmakların kıvrık kalması.


Picasso'nun yaptığı Pierre Auguste Renoir portresi, 1919 Renoir romatoid artrit hastasıydı.


Francisco de Goya Boys Climbing a Tree 1791 Tinea Favosa: Kafa derisinde oluşan enfeksiyon.



Raphael'den iki resim Solda The Engagement of Virgin,1504 Sağda La belle jardinière, 1507

Konu hakkında bir makale: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1119286/pdf/1622.pdf



Not: Teşhisleri uzman bir doktor olarak yapmadım. Konu hakkında yaptığım araştırmalar sonucu elde ettiğim bilgilerdir.

Bu yazı 22 Ağustos 2016 tarihinde onedio.com adresinde yayınlanmıştır. 

Twitter'dan sizden gelenler






11 Temmuz 2016 Pazartesi

DİŞİL, LATİF VE SORUMSUZ






19.yüzyılda Fransız Resim ve Heykel Akademisi sanat kuramcıları resmi iki temel ilke çerçevesinden tanımlıyorlardı. Bunlardan biri çizgi, diğeri renk. Akademiye uygun sanat yaratılırken bu ilkelerden hangisinin etkin olduğuna dair uzun tartışmalar yapıldı. Çizgi mi yoksa renk mi tartışması hiçbir zaman sonuçlanamadı. Çizgi akla ve rasyonaliteye seslenen zihinsel bir araç olarak görülürken, renk ise duyguların taşıyıcısı ve dolayısıyla akla aykırı bir şey olarak görülüyordu.




Jean-Leon Gérome
Kahire’deki Halı Tüccarı
1887

Gerome bu resmi Kahire Pazarı’nı 1868'de ziyareti sırasında yaptı. Kapının hemen üstüne asılmış bir Konya halısı. Bugün bu halının bir benzeri İstanbul Türk İslam Eserleri Müzesi’nde bulunmaktadır.

Hepsinin üstüne egzotikliği işaret eden farklı renklerde - neredeyse neon yoğunluğunda- giysiler giydirmiş.Diğer oryantalist ressamlar gibi Gérôme için de renk demek ''öteki'' demekti.
Renk farklılığı tanımlar, bedenlere olan iştahı körükler...
Renk bir kültürler hiyerarşisine işaret eder.
Gérôme bu resminde ''ötekinin'' temsilini yaratırken merkezine cinsiyeti koyar Çünkü renk oryantalistlere göre dişil, latif ve sorumsuzdur.

22 Mayıs 2016 Pazar

Adonia


Solda Yunan'da Herakles, Roma'da Herkül
Kendisi 72 oğul ve 1 kız babasıydı.
Sağda Adonis
Yunan mitolojisinde erkeklik canlandırmasının bir ucunda örnek savaşçı Herakles diğer ucunda Adonis yer alır. Homeros, Odysseia'da Herakles'in cinsel açlığı ve oburluğuyla ünlü olduğundan bahseder. Adonis ne obur ne de azgındır. Herakles'in aksine bir çocuk babası bile olamadan bir yaban domuzu tarafından öldürülür. Afrodit, Adonis'in aşığı olarak onun yasını tutar. Herakles’le arasındaki en büyük fark da budur. Adonis kadınların bedenleri üzerinde kendi şehvetini doyurmak yerine onlara haz verir.
Bu sebeple Antik Yunan’da Atinalı kadınlar her yıl temmuz ayında kadınlara haz veren delikanlı Adonis’in yasının tutulduğu Adonia adında bir şenlik düzenlerlerdi. 
Şenliklerden bir hafta önce kadınlar evlerinin çatılarına küçük saksılara marul tohumları eker, ilk filizini verene kadar sularlardı. Filizler ölmeye başladığında şenliğin başlama vakti geldi demekti. Solan bitkiler Adonis’in ölümünü temsil ediyordu. Şenliklerin için temmuz ayını seçmeleri bir tesadüf değildi. Temmuz kavurucu güneşin çıktığı ay olduğu için solup giden bahçe simgeyi pekiştiriyordu. 
Fakat kadınlar yas tutmak yerine bütün gece uyumadan dans ediyor, içki içiyor ve Adonis için şarkılar söylüyorlardı. Kendilerini cinsel olarak uyarmak için mür topçukları ve başka baharatlar yakıyorlardı (Adonis mür perisi Myrrha’nun oğludur)
Peki neden marul?
Yunanlılar marulun etkili bir anti-afrodizyak etkisi olduğunu düşünüyorlardı. Dioskorides şöyle yazar: ‘’Marul suyu ıslak rüyalar görenler için faydalıdır ve erkeğin kafasını sevişme konusundan uzaklaştırır’’. Aynı şekilde antik edebiyatta marul, genelde ölümcül bir ‘cansızlık’ simgesi olarak kullanılır. 
Bu durumda Adonia şenlikleri kadınların normalde gerçekleştirilemeyen arzularının kutlaması mıydı? 

Antik Yunan'da kutlanan diğer kadın şenliği Thesmophoria hakkında bir şeyler okumak isterseniz buraya

11 Şubat 2016 Perşembe

Antoine Watteau ve Düşsel Dünyası

Antoine Watteau, Çuha Adasına Yolculuk , 1717 
   Rokoko dönemi
   Venüs'ün doğduğu adaya giden bir grup insan.
   Resmin sağ tarafında aşka çağrılan bir kadın.
   Eros artık oklarını bile yere bırakmış, çaresiz bir şekilde kadının eteğini çekiştiriyor. 
-Hadi artık aşık ol! 
16.yüzyıldan itibaren, dini reformlara karşı elit tabakanın tepkilerinden biri zevk ve sefa yönünde olmuştu. Kilise ve devlet halkı kontrol etmeyi başarsa da , soylu sınıf büyük bir özerkliğe sahipti ve cinsellik gizli köşelerde devam etti. Fransa'da XIV. Louis'in karanlık hükümdarlığı ardından tahta geçen XV. Louis beraberinde zevk ve eğlence üzerine kurulu bir hayat getirdi. Cinselliğin ve aşkın bastırıldığı upuzun 300 yıllık klasik çağın üstüne zihinlerden önce bedenler özgürlüğe kavuştular. Zevk ve sefa bir övgü olarak 18.yüzyılda bir moda haline geldiğinde bu özleme yataklık eden ilk mekan bahçeler oldu. Rokoko, karşı konulması zor bir zarafet, espri ve yoğun erotizm karışımı demekti. Barok'a karşı yine Barok'tan gelişen uçarı bir üslup.


Jean-Honoré Fragonard, The Confession of Love, 1771

Watteau'nun Çuha Adasına Yolculuk resmi Rokoko üslup içinde gelişen 'fête galante' türünün en iyi örneklerinden biridir. Şık kostümleriyle açık havada 'flört' eden, aşkı arayan ve gezinen çiftler. Bu kişiler aynı zamanda Cththere/Kitara/Çuha Adası'ndaki tapınağa Afrodit'e minnetlerini götürmeye giden hacılar. Resmin merkezinde yer alan kadın özlemle arkasına bakıyor. (Aşkın geçici doğası, hasretle geride kalanlara bakmak?) Bu figür nedeniyle araştırmacılar çiftlerin adaya giderken mi yoksa adadan dönerken mi resmedildiği konusunda anlaşamamışlardır.

Ağaçların arasında çiçeklerle süslenmiş bir Afrodit heykeli. Hemen dibinde Eros'un okları. 

Suyun kenarındaki çiftler kayığa doğru ilerliyorlar. Kayıkta iki kayıkçı, üstlerinde aşk melekleri uçuyor. 

Watteau tüm öğeleri bir adada toplama ihtiyacı neden hissetti?
Belki Dönemin keşif merakı bunu tetikledi diyebiliriz Eğlence arayışı çok önceleri yeni coğrafyaların, yeni adaların keşfini beraberinde getirdi. 18.yyda bir çok ada kolonilere bağlanmıştı bile.Kitara/Çuha Adası bu adalardan biriydi. Ondan önce Venedik Kolonisi'ne bağlı Cerigo olarak bilinen küçük bir adaydı. Bu dönemde Avrupa'nın her ülkesinden bir çok gezgin doğuda kalana her noktayı gezmek için adeta bir yarış içerisine girmişlerdi Gezginler geri döndüklerinde ellerinde çok sayıda Kitara çizimiyle geri dönerler ancak bir süre sonra çoğunun hayal ürünü olduğu anlaşılır.

Gérard de Nerval resimlerde ve romanlarda cennetten bir parça diye anlatılan bu adayı görmek için özel bir çaba harcamıştır.Ama Neval hayal kırıklığına uğrar. Ada sudan ve yeşillikten nasibini almamış, güneşten kavrulan, kızıl topraklı bir yer çıkar.Aynı zamanda Baudelaire'in şiirine konu olan bu ada ona göre suç, sürgün, açlık ve susuzluğun hüküm sürdüğü bir adadır.
Resim 1789'a kadar yoğun ilgi çekmesine rağmen Fransız Devrimi'nden sonra gözden düşer. Burası hayalini kurdukları, cinselliğe açık, sarhoşluk anında çok kısa süre görülen ve sonra aniden kaybolan bir ada
Sevgili okuyucu
Arkanıza son kez bakabilirsiniz...

Son olarak; Watteau, bu adaya dair kurduğu hayallerde Versay bahçesinden çok etkilenir Bahçelerle ilgili okuma isteyenler >https://alisveris.yapikredi.com.tr/tanim.asp?sid=DWU1ZQBV0T3TW8PPRHNS

Mail: celinesymbiosis@gmail.com
Twitter: celinesymbioss
Tumblr: http://celinesymbiosis.tumblr.com/
Instagram: CelineSymbiosis
Pinterest: celinesymbioss
Snapchat: celinesymbiosis